सोन्याचांदीला गणेशोत्सवाची झळाळी

गणेशोत्सवाची चाहूल लागली की आपल्या घरातल्या गणेशमूर्तीची सजावट कशी करायची याचे मनसुबे घरोघरी रचले जातात. या सजावटीचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे गणेशमूर्तीचे दागिने. मूर्तीवरच सर्व प्रकारचे दागिने रंगवलेले असले तरी गणपतीवरचं आपलं प्रेम व्यक्त करण्यासाठी भक्तांना गणेशमूर्तीसाठी सोन्याचांदीचे नवनवे दागिने करायचे असतात. अगदी घरातल्या प्रेमाच्या व्यक्तीला प्रेमाने, हौसेने दागिने केले जातात, तसेच दागिने गणपतीलाही केले जातात. हे दागिने इतके खास असतात की त्या मूर्तीशिवाय इतर कोणाच्याही अंगावर घातले जात नाहीत. नवविधा भक्तीमधला सख्यभक्तीचा हा आगळावेगळा प्रकारच म्हणायचा.

भक्तांच्या या गणपतीवरील प्रेमामुळे गणेशोत्सवाच्या काळात सोन्याचांदीच्या बाजारात प्रचंड प्रमाणात उलाढाल होते. आपली हौस म्हणून गणेशभक्त गणपतीसाठी सोन्याचांदीतील मुकुट, कडे, कंठी, भीकबाळी, सोंडपट्टी, कमरपट्टा, छत्र, तोडे, कंगन, कुंडल, दुवार्ंचा हार, जास्वंदीचा हार, केळीचं पान, मोदकाची चळ, जानवं, बाजूबंद, लामणदिवा, पंचारती, पंचपात्र, उदबत्ती स्टँड, फुलपरडी, नंदादीप उपरणं, सोन्याचं पाणी दिलेले चांदीचे मोदक, मोत्याची कंठी, खारीक, बदाम, जर्दाळू इत्यादीचा चांदीचा ड्रायफ्रूट सेट, सोन्याचं पाणी दिलेली फळं, कान, उंदीर, परशू असे विविध प्रकारचे दागिने तसंच पूजेतील विविध प्रकारच्या वस्तू करताना दिसतात. आजकाल मित्रांकडे, नातेवाईकांकडे गणेशदर्शनासाठी जाताना भेटवस्तू म्हणूनदेखील चांदीसोन्यातील वस्तू घेऊन जाण्याकडे लोकांचा कल वाढला आहे असं पीएनजी ज्वेलर्सचे सौरभ गाडगीळ सांगतात.

अर्थात सोन्याचांदीच्या किमती सतत चढय़ा असल्यामुळे एकाच वेळी सगळे दागिने करणं शक्य नसतं आणि तसं केलं तर दरवर्षीच्या उत्सवात काही नावीन्यही रहात नाही. त्यामुळे सर्वसामान्य लोक सहसा दरवर्षी एखादा नवीन दागिना करत राहतात. या वर्षी कंठी केली तर पुढच्या वर्षी मुकुट केला, त्याच्यापुढच्या वर्षी भीकबाळी केली, कधी उंदीर, कधी गणपतीसमोर डेकोरेशनला ठेवायचे मोदक अशी नवनवे दागिने, वस्तू यांची खरेदी होत राहते. त्यामुळे गणपतीसाठीच्या सोन्याचांदीच्या दागिन्यांच्या, वस्तूंच्या बाजारपेठेत गणपतीच्या काळात मोठी  एका अंदाजानुसार जवळपास ५०० कोटींची उलाढाल होते.

सौरभ गाडगीळ सांगतात की, गणपतीचे दागिने, पूजेच्या वस्तू यांच्याबाबतीत एका विशिष्ट घटकालाच सतत मागणी आहे, असं नसतं. जास्वंदीचं फूल, कमळाचं फूल, केवडय़ाचं पान यांना कायम मागणी असते. एक मोदक, ११ मोदक, २१ मोदक यांचा सेट एव्हरग्रीन आहे. गणपतीची नाणीही घेतली जातात. लोकांची गणपतीवर श्रद्धा असल्यामुळे सोन्याचांदीच्या वाढत्या दराचा गणपतीसाठीच्या खरेदीवर त्याचा परिणाम होत नाही.

Tags :

ganpati, pune ganesh festival, maharashtra, shivaji, culture